Pod ulicami Zabrza, na głębokości 320 metrów, działa jedna z najbardziej oryginalnych atrakcji turystycznych w Polsce. Kopalnia Guido to dawna kopalnia węgla kamiennego, która po latach wydobycia przekształciła się w muzeum, gdzie można zjechać autentyczną szolą górniczą i przejść korytarzami wykutymi w węglu jeszcze w XIX wieku. To miejsce, gdzie historia spotyka się z technologią, a zwiedzający mają szansę poczuć, jak wyglądała praca górnika – bez upiększeń i bez skrótów.

Historia kopalni, która nie chciała przynosić zysków

Kopalnia powstała w 1855 roku z inicjatywy hrabiego Guido Henckela von Donnersmarcka, który otrzymał nadanie górnicze i postanowił wydobywać węgiel na potrzeby rozwijającego się przemysłu. Od samego początku jednak przedsięwzięcie napotkało problemy. Podczas drążenia pierwszego szybu Barbara natrafiono na kurzawkę i uskok tektoniczny – prace przerwano po zgłębieniu zaledwie 30 metrów.

Kolejny szyb, Concordia (później nazwany Guido), też nie przyniósł spodziewanych rezultatów. W 1862 roku na głębokości 117 metrów przerwano warstwę wodonośną i szyb został zalany. Kiedy udało się go osuszyć i wznowić wydobycie, okazało się, że pokłady węgla są nierównomierne, przemieszczone tektonicznie, a sam węgiel jest słabej jakości. Mimo tych przeciwności w 1885 roku kopalnia osiągnęła swój najlepszy wynik – ponad 313 tysięcy ton wydobytego węgla. Rentowność była jednak tak niska, że hrabia sprzedał zakład państwu.

Od 1912 roku szyb Guido nie służył już do wydobycia, a jedynie do odwadniania sąsiednich kopalń. W 1967 roku teren przekształcono w Kopalnię Doświadczalną M-300, gdzie testowano nowe maszyny górnicze. W 1982 roku na poziomie 170 metrów utworzono skansen górniczy, a od 2007 roku podziemia są dostępne dla zwiedzających jako część Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

W 2020 roku Kopalnia Guido została ustanowiona częścią pomnika historii „Zabrze – zespół zabytkowych kopalni węgla kamiennego”. To również punkt kotwiczny Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego ERIH.

Zjazd szolą i podziemne korytarze – co zobaczysz w Kopalni Guido

Zwiedzanie zaczyna się od zjazdu autentyczną szolą górniczą – windą, którą do dziś używają górnicy w czynnych kopalniach. Prędkość 4 metry na sekundę robi wrażenie, zwłaszcza gdy zdajesz sobie sprawę, że schodzisz 320 metrów pod ziemię. To najgłębiej położona trasa turystyczna w górnictwie węglowym w Polsce.

Na dole czekają korytarze wykute w węglu kamiennym, gdzie zachowały się oryginalne pokłady i ślady po eksploatacji. Przewodnicy opowiadają nie tylko o historii, ale też o współczesnych procedurach bezpieczeństwa, systemach wentylacji i sygnalizacji. W trasie zobaczysz działające maszyny górnicze – kombajny, które uruchamiane są podczas zwiedzania, więc można usłyszeć ich potężny ryk i poczuć wibracje.

Jedną z największych atrakcji jest przejazd elektryczną kolejką podwieszaną – jedyną taką kolejką górniczą na świecie udostępnioną turystom. To autentyczny sprzęt transportowy, którym górnicy przemieszczali się po podziemnych wyrobiskach. Zwiedzający mają też okazję zobaczyć podziemne stajnie, gdzie kiedyś trzymano konie używane do transportu, oraz kaplicę św. Barbary położoną 170 metrów pod powierzchnią ziemi.

Trasy turystyczne dla różnych poziomów odwagi

Kopalnia oferuje kilka rodzajów tras, dostosowanych do oczekiwań zwiedzających. Najpopularniejszy „Podziemny Spacer Górniczy” to standardowa wycieczka z przewodnikiem, idealna dla osób, które po raz pierwszy zjeżdżają pod ziemię. Trasa prowadzi przez poziomy 170 i 320 metrów, pokazuje historyczne wyrobiska, maszyny i opowiada o pracy górników.

Dla bardziej wymagających przygotowano „Mroki Kopalni” – trasę na poziomie 355 metrów, gdzie korytarze zwiedza się niemal w całkowitej ciemności, tylko z górniczymi lampkami. To zupełnie inne doświadczenie niż standardowa wycieczka. Jest też „Podziemna Szychta”, podczas której uczestnicy dostają autentyczne stroje górnicze i pod okiem instruktora wykonują podstawowe prace górnicze – obsługują narzędzia, uczą się procedur i czują, jak wyglądała prawdziwa praca pod ziemią.

Każda trasa trwa około 2 godzin. Temperatura pod ziemią utrzymuje się na stałym poziomie około 15-17 stopni Celsjusza przez cały rok, więc warto zabrać kurtkę, nawet w środku lata.

Kopalnia Guido to największe muzeum węgla w Polsce i kandydat do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Najgłębiej położony pub w Europie i inne niespodzianki

Na poziomie 320 metrów działa Pub Guido – najgłębiej położony lokal gastronomiczny w Europie. Po zwiedzaniu można tu usiąść, zjeść coś ciepłego i wypić piwo, nie wychodząc z podziemi. To nietypowe miejsce na odpoczynek, które samo w sobie jest atrakcją. W pubie organizowane są również wydarzenia kulturalne, koncerty i spotkania.

Kopalnia oferuje też możliwość organizacji eventów firmowych, konferencji i szkoleń w podziemnych komorach. Sala konferencyjna 320 metrów pod ziemią to coś, czego nie znajdziesz w standardowych ośrodkach szkoleniowych. Dostępne są cztery komory podziemne mieszczące od 80 do 180 osób, wyposażone w sprzęt multimedialny i dostęp do internetu.

Na powierzchni warto zajrzeć do Strefy Carnall, gdzie znajduje się najstarsza w Europie wciąż działająca maszyna parowa, interaktywna wystawa CARBONEUM poświęcona węglowi oraz Wieża Szybowa z panoramicznym widokiem na Śląsk.

Dla kogo jest Kopalnia Guido

To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu edukacyjną przygodę – dzieciaki są zazwyczaj zachwycone zjazdem szolą i przejazdem kolejką. Miłośnicy historii i techniki docenią autentyczne maszyny i opowieści o rozwoju górnictwa na Śląsku. Dla osób szukających nietypowych atrakcji to idealna propozycja – nie codziennie ma się okazję zejść 320 metrów pod ziemię.

Trasy są dostosowane do osób niepełnosprawnych na poziomach 170 i 320 metrów. Z uwagi na różnice ciśnień odradzane jest zwiedzanie osobom z ciężkimi schorzeniami serca i układu krążenia. Kobiety w ciąży powinny skonsultować się z lekarzem przed wizytą.

Wycieczki dostępne są w kilku językach: polskim, angielskim, niemieckim, czeskim, francuskim, rosyjskim, włoskim i hiszpańskim.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Kopalnia Guido znajduje się przy ulicy 3 Maja 93 w Zabrzu. Dojazd samochodem z Katowic zajmuje około 20 minut, obiekt położony jest 5 minut od autostrady A4. Na miejscu dostępny jest parking.

Komunikacją miejską można dojechać autobusami linii 7, 23, 47, 111, 198 i 199 – przystanek „Kopalnia Zabytkowa” znajduje się tuż przy wejściu. Z centrum Zabrza (przystanek Zabrze Goethego) podróż trwa około 10 minut. Alternatywnie kursuje tramwaj nr 3 z przystanku Plac Wolności.

Ceny biletów (aktualne na 2026 rok):

• Podziemny Spacer Górniczy (poziom 320 m) – bilet normalny około 60-70 zł, ulgowy około 50-60 zł
• Mroki Kopalni (poziom 355 m) – bilet normalny około 80-90 zł, ulgowy około 65-75 zł
• Podziemna Szychta (praca górnicza) – bilet normalny około 100-120 zł
• Bilety rodzinne i grupowe dostępne w niższych cenach

Godziny otwarcia: Kopalnia jest otwarta przez cały rok, wycieczki odbywają się o ustalonych godzinach. W sezonie letnim (kwiecień-październik) jest więcej terminów niż zimą. Warto rezerwować bilety online z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy i święta – kopalnia cieszy się dużą popularnością i miejsca szybko się wyprzedają.

Na zwiedzanie warto zarezerwować minimum 2-2,5 godziny, włączając czas na zjazd, trasę podziemną i powrót na powierzchnię. Jeśli planujesz też wizytę w Strefie Carnall lub posiłek w Pubie Guido, dodaj kolejną godzinę.

Elektryczna maszyna wyciągowa z 1927 roku, która obsługuje szolę, wciąż działa i można zobaczyć ją w akcji podczas zwiedzania.

Kopalnia Guido to miejsce, gdzie przemysłowa historia Śląska staje się namacalna. Żadne zdjęcia ani opisy nie oddadzą uczucia, jakie towarzyszy zjazdowi setki metrów w dół i spacerowi korytarzami, które pamiętają czasy, gdy region żył węglem. To doświadczenie, które zostaje w pamięci na długo.